Showing posts with label sağlıklı. Show all posts
Showing posts with label sağlıklı. Show all posts

Wednesday, 27 July 2016

Bisiklet üzerine (Dağ, Tur, Şehir, Cyclo Cross, Yarış vs)



Bisiklet üzerine otorite sayılacak biri olmadığım halde, yıllardır, bisiklet sürüş tekniğinden, rotaya; bisiklet malzemelerinden hangi tür bisikleti ya da hangi marka bisikleti almalıyım tarzı soruları, tanıdığım ya da hiç tanımadığım insanlardan almaktayım. Bazı soruları yanıtlıyor; bazılarını ise güvendiğim bisikletçilere yönlendiriyorum. İnternet üzerinde eğer İngilizce biliyorsanız yeterince kaynak ve bilgi mevcut aslında. Ancak yine dönüp dolaşıp okumayı pek sevmeyen bir halkın, kolay yanıta ulaşma yönelimine takılıyoruz.

Aslında, yıllar içinde bisiklete bakışımda değişimler oldu. Bu denli popüler olmadığı; bu denli çeşit bisiklet modelinin olmadığı zamanlarda bisiklete daha tutkuyla bağlıydım. Fakat bugün bu denli tutkulu olmadığım gibi çokta olumlu olmayan yanlarına fazlasıyla şahit olmamdan ötürü biraz uzaklaştığımı itiraf etmeliyim. Belki de doğru cümle; daha bilgili ve daha gerçekçi yaklaşmaya başladım olmalı.

Eğer trafikten arındırılmış bisiklete ait yollarda doğru teknikle sürüş yapıyorsanız devam edin derim. Aksi halde hayatınızı ve sağlığınızı tehlikeye atmayın. Spor yapıp daha sağlıklı olacağım derken sağlığınız ya da yaşamınızı tümden yitirmeyin. Hangi bisiklet konusuna gelince; aslında hangi bisikleti tercih ettiğinizin hiçbir önemi yok. Yüksek teknoloji ürünler, sıradan spor amaçlı sürücüler için geliştirilmemiştir. Daha hafif ve daha pahalı olmalarının nedeni profesyonellerin kullanım amaçları hesap edilerek dizayn edilmelerine bağlıdır. Bütçeniz hangisine el veriyorsa, o bisikleti tercih edebilirsiniz (Dağ, Tur, Şehir, Cyclo Cross, Yarış vs). Cyclo Cross tanımına pek takılmayın. Alt tarafı yarış bisikleti kadrosuna kalın teker takılmış bisiklettir. (Epey yıllar önce yarış bisikletimin ince tekerleri mazgallara girdiği ve tehlikeye neden olduğu için, o dönem bulabildiğim en kalın 28 inç balon tekeri takarak çözmüştüm. Bugün adına Cyclo Cross diyorlar. Yukarıdaki resimde olduğu gibi disk frenli modellerini yaptılar. Bence çok anlamlı değil!) Tek sorun, ince tekerli bisikletlerin ne yazık ki yollarımıza çok uygun olmaması dışında başka bir problem görmüyorum. 

Bunun dışında önermeyeceğim diğer konu ise bisiklet gruplarıdır. Kafanız ve huzurunuz hep yerinde kalsın istiyorsanız bisiklet gruplarından uzak durmanızı öneririm. Bunun birçok nedeni olmasına karşın burada detaylı tartışmasına girmeyip; kişisel öneri olarak bırakmayı tercih ediyorum. Tek başınıza ya da belki eşiniz, çocuğunuz ile sürüş yapmanız çok daha keyifli ve hatta uzun vadeli olabilir. 

Basit bir prensibi ilke olarak edinebilirsiniz. Düz ve eğimli zeminde sürekli pedal çevirin. Vitesinizi ara ara düzenleyip sabit bir hızda kalmaya ve sürekli pedal çevirmeye kendinizi alıştırın. Kadans olarak adlandırdığımız bir teknik vardır. Anlamı şudur: çevirebildiğiniz en rahat dişlide mümkün olan en çok pedal çevirme miktarını ifade eder. Amaç hızlanmak değil; sabit hızda daha çok pedal çevirmektir. Öte yandan kask ve eldiveninizi unutmayın derim.

İnişlerde mutlaka iki freni hafif sıkarak hızınızı kontrol edin ve vitesinizi en küçük dişliye inişin başında alın (arka dişli). İniş sırasında pedal çevirmeniz gereken bir durum olduğunda ayaklarınız boşlukla karşılaşmasın ki bu dengeniz açısından tehlikelidir.

Ve lütfen araçlarla yarışmayın, profesyonel sürücüleri taklit edecek hızlara çıkmayın.

Kendinizi her zorladığınızda kalbinizi de zorladığınızı unutmayın. Haftada bir veya iki çok uzun km'li sürüşler kalp sağlığınız, kas ve kemik sağlığınız için ciddi derecede tehlikelidir.

Ortalama 125bin bisiklet sever okuyucu ve özelden sorular soran, yazmamı arzu eden, bazı detay teknik konuları tartışmak isteyen yüzlerce kişi olması nedeniyle bu makaleyi kaleme alma ihtiyacı hissettim.

İyi sürüşler

Tuesday, 3 May 2016

Sağlıklı yaşam


Nereden aklıma geldiyse, sağlıklı yaşam nedir diye düşünmeye başladığımı fark ettim. Bir süre sonra kendimi onlarca akademik makalenin içinde buldum. Halk diliyle ifade edilen inanış, bakış açısı, sabit fikir, önyargı ya da düşünce sanılan yanlış yönlendirmelerden genelde çekinirim. Bu nedenle bir soru aklıma geldiğinde, bilimsel perspektifte araştırmayı tercih ederim. Neyse, lafı fazla uzatmadan sağlıklı yaşam konusundaki araştırma sonuçlarını paylaşmaya çalışayım.

Bedensel ve psikolojik (zihinsel) sağlık olarak iki bölüme ayrılmış olan konu ortak olarak hormonel bir temele bağlanıyor. Nasıl bir yaşam şeklini benimsediğimizden önce, genetik olarak ne kadar sağlıklı olduğumuz ön plana çıkıyor. Daha sonra ise, ya da paralel olarak diyelim; beslenme ve yaşama şeklimiz sağlımızı belirlemede önemli rol oynuyor. Demek ki yarısı elimizde fakat diğer yarısı elimizde olmayan nedenlere bağlı olan bir duruma vurgu yapıyor.

Gen tablomuz için bugünün teknolojisiyle yapabileceğimiz bir şey olmadığı için, elimizde kalan diğer yarısı üzerinde düşünebiliriz. Sıkıcı olmamak adına çok fazla detaya girmeden, elde ettiğim sonuçları özetlemeye çalışayım. Detaylarını okumak isterseniz, aşağıda vereceğim linklerden takip edebilirsiniz.

Beslenme alışkanlıkları kadar soluduğumuz hava, bulunduğumuz şartlar (binalar-şehir yaşamı, trafik, ses, güneş ışını) sağlığımız üzerinde etkin parametreler arasında sayılıyor. Vejeteryan birinin ya da Akdeniz mutfağı ile beslenen bireylerin, Hint ya da Çin mutfağı ile beslenen diğer bireylerden daha sağlıklı olduğunu gösteren bir kanıta ulaşılmış değil. Buradan benim edindiğim veri şöyle : göbeklenmenizi ya da bedeninizin çeşitli yerlerinde gözle görülür yağlanmaya neden olmayacak miktarda fakat dilediğiniz bir mutfağı ya da çeşitli mutfakları tercih ederek beslenebilirsiniz.

Sportif aktivite faydalı olduğu kadar zararlar da içeriyor. Kalp sağlığınız için hafif ve mümkünse düzenli egzersiz yapmak kilit noktası. Düzensiz ve uzun süreli sportif aktivitenin sağlık açısından eklemleriniz, beden su-tuz dengeniz, kalp kasınız vs üzerinde zararları olduğu açıkça görülüyor. Beden ani değişimlere sağlıklı yanıt üretemiyor; yalnızca hayatta kalma moduna geçiyor.

Bedensel egzersiz sağlıklı olabilmenin bir noktası fakat yeterli değil. Bunun yanında mutlaka üzerinizde biriken statik elektriksel yapının, beynin dinlendirilmesi ile dengeye getirilmesi gerekiyor. Gündelik yaşam içinde yüksek frekansta çalışan beynimizin, gün sonunda 15-30 dak. meditasyon (bir dine bağlı bireyler için ibadet) ile dinlendirilmesi sağlıklı olmanın diğer yönü.

Erkekler ortalama 40-59 yaşları arasında en sağlıklı, aktif dönemlerini yaşarken, kadınlar 30-46 yaşları arasında en sağlıklı, aktif dönemlerini yaşıyorlar. Tıbbi anlamda erkek 60 yaşından itibaren ve kadınlar 52-56 yaşları arasında yaşlı kabul edilmeye başlanıyor. Cinsel yaşamları dahil olmak üzere tüm bedensel ve zihinsel aktivitelerde yavaşlamalar gözlenmeye başlıyor. Anımsama-hafıza sorunları da yine bu yaşlarda görülen diğer problemler arasında. Az miktarda stres birey üzerinde olumlu etkiler bırakırken, erken yaşlarda yoğun stres altında yaşamış olan bireylerin yaşlılık dönemlerinde daha fazla sağlık sorunları yaşadıkları tespit edilmiş.

Sigara akciğerler üzerinde hasar bırakırken, alkol tüketimi beyin hücrelerini hedef alarak öldürüyor. Kansere yakalanma riskini de arttıran parametreler arasında. Sağlıklı kabul edilebilecek sigara tüketim seviyesi mevcut değil ancak günde 100-200ml kırmızı şarap antioksidant ve HDL-LDL seviyelerinde azalmaya neden olduğu için kalp sağlığınız için faydalı. Kimyasal detay ve bedensel sonuçları analiz edildiğinde 100-200ml kırmızı şarap dışında sağlımıza yarar sağlayan herhangi başka bir alkol bileşiği mevcut değil. Diğer türlerin tüketilmesi göbek-bel-kalp kası-karaciğer çevresinde kalıcı yağlanma olarak birikim göstermesi ve karaciğer üzerinde toksik etkilere neden olması bakımından tercih nedeni kategorisine giremiyor.

Özet olarak, az yemek, hafif ve düzenli egzersiz, akşamları beyinsel dinlenme, az stess, sakin ve düzenli bir yaşamı sağlıklı olmanın anahtarları olarak tarif edebiliriz. Bu arada müziksiz kalmayın ve doğada kuş seslerini dinlediğiniz zamanlarınızı mümkün olduğunca arttırmaya çalısın derim.

Ref:

Diseases and Conditions Heart disease
http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-disease/in-depth/red-wine/art-20048281

Sexual Function in Elderly Women: A Review of Current Literaturehttp://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3349920/

Sexual activity and perceived health among Finnish middle-aged womenhttp://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1513197/

Health
https://en.wikipedia.org/wiki/Health

Health effects of wine
https://en.wikipedia.org/wiki/Health_effects_of_wine

It's All About the Genes: Wine Flavor
http://www.cornell.edu/video/genes-wine-flavor

Effect of Winemaking on the Composition of Red Wine as a Source of Polyphenols for Anti-Infective Biomaterials
http://www.mdpi.com/1996-1944/9/5/316/htm

Years of Healthy Life
http://198.246.124.22/nchs/data/statnt/statnt07.pdf

Reducing Risks to Health, Promoting Healthy Life
http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=195444

Mechanism of the Protective Effects of Wine Intake on Cardiovascular Disease
http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-24514-0_11

The red wine hypothesis: from concepts to protective signalling molecules Lionel H. Opie* and Sandrine Lecour
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/28/14/1683.full.pdf

Ev Hanımı ve Çalışan Kadınların Obezite Prevalansı ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının Değerlendirilmesi
http://tip.fusabil.org/pdf/pdf_FUSABIL_529.pdf

Kadın ve Erkek Genç Erişkinler Arasında Fiziksel Aktivite ve Yaşam Kalitesi Farklılıklarının Araştırılması
http://dergipark.ulakbim.gov.tr/kocatepetip/article/download/5000117740/5000109226

Kadın ve Erkek Yaşlı Bireylerde Depresyonun Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi ve Yaşam Memnuniyeti Üzerine Etkisi
http://tip.fusabil.org/pdf/pdf_FUSABIL_755.pdf